Rosacea, czyli trądzik różowaty, to przewlekła, nawracająca choroba zapalna skóry twarzy. Dotyczy głównie dorosłych między 30. a 60. rokiem życia, częściej kobiet niż mężczyzn. Często myli się ją z trądzikiem pospolitym, naczynkami od mrozu albo zaczerwienieniem po alkoholu.
Pomyłka ma znaczenie, bo peelingi salicylowe, mocne kosmetyki na trądzik i silne złuszczanie mogą nasilić objawy rosacei. Pomaga za to IPL, w tym laserowe zamykanie naczynek, które zmniejsza rumień i zamyka rozszerzone naczynka (teleangiektazje).
Co to jest rosacea (trądzik różowaty)?
Rosacea to przewlekła choroba skóry twarzy o podłożu zapalnym i naczyniowym. Okresy zaostrzeń przeplatają się z okresami spokoju. W odróżnieniu od trądziku pospolitego rosacea nie daje zaskórników i po tym najłatwiej je odróżnić.
Objawy i podtypy rosacei
Najczęstszy. Trwały rumień, który nie mija sam, rozszerzone naczynka oraz pieczenie i kłucie skóry. Zmiany są głównie na policzkach, nosie, czole i brodzie. To główny cel zabiegów IPL. O naczynkach na nogach piszemy osobno, w tekście o pajączkach na nogach.
Przypomina trądzik: czerwone grudki i krosty na tle stałego rumienia, ale bez zaskórników. Leczy go lekarz, a zabiegi laserowe mogą być uzupełnieniem.
Przerost skóry, zwłaszcza nosa (rhinophyma, potocznie „nos alkoholika”). Wbrew obiegowej opinii nie powoduje go alkohol, tylko nasilona rosacea. Wymaga leczenia u dermatologa albo chirurga.
Pieczenie i łzawienie oczu, uczucie piasku pod powiekami, łojowe zapalenie powiek. Wymaga konsultacji u okulisty.
Typy mogą występować razem, np. typ I z objawami typu II. Rozpoznanie stawia dermatolog, a my kwalifikujemy do zabiegu.
Przyczyny i wyzwalacze rosacei
Mechanizm rosacei nie jest w pełni poznany. Udział mają geny, naczynia, układ odpornościowy skóry i drobnoustroje.
Co sprzyja rosacei
- Geny: rosacea często występuje rodzinnie. Jest częstsza u osób z fototypem I–II, czyli o jasnej skórze, rudych lub jasnych włosach i niebieskich oczach.
- Nużeniec (Demodex folliculorum): roztocz żyjący w mieszkach włosowych. U osób z rosaceą jest go kilka razy więcej niż u zdrowych. Bakterie, które w nim żyją (Bacillus oleronius), mogą wywoływać stan zapalny.
- Układ odpornościowy skóry: nadmiernie aktywna katelicydyna, czyli białko obronne skóry, nasila stan zapalny naczyń.
Co wywołuje zaostrzenia
- Alkohol, zwłaszcza czerwone wino i piwo: rozszerza naczynia i nasila rumień.
- Ostre i gorące potrawy: kapsaicyna i wysoka temperatura rozszerzają naczynia.
- Słońce: jeden z najsilniejszych wyzwalaczy, dlatego codziennie stosuj krem z filtrem SPF 50.
- Gorące napoje, np. kawa i herbata, oraz gwałtowne zmiany temperatury, np. wyjście z ciepła na mróz.
- Stres, silne emocje i intensywny wysiłek fizyczny.
Każdy ma trochę inne wyzwalacze. Przez 2–4 tygodnie zapisuj, co jesz, co robisz i gdzie jesteś w dniu, w którym skóra się zaczerwieni. Gdy wiesz, co szkodzi, łatwiej tego unikać.
Jak laser leczy trądzik różowaty?
IPL i lasery dobrze zmniejszają rumień i widoczne naczynka. Światło pochłania wybrany cel w skórze, a otaczające tkanki prawie się nie uszkadzają. W BodyMed Group przy rosacei wykonujemy laserowe zamykanie naczynek, czyli IPL na urządzeniu Stellar M22.
IPL na rosaceę
IPL, czyli intensywne światło pulsujące, wysyła szerokie pasmo światła (zwykle 515–1200 nm) przez filtry dobrane do celu. Przy rosacei celem jest oksyhemoglobina, czyli barwnik krwi w rozszerzonych naczyniach. Światło zamienia się w ciepło, ściana naczynia się zamyka, a organizm stopniowo je wchłania. Dzięki temu naczynka znikają, a stały rumień blednie.
Na urządzeniu Stellar M22 dobieramy filtry i parametry impulsu do skóry. Więcej o zabiegu przeczytasz na stronie laserowego zamykania naczynek, w przewodniku po leczeniu couperose i w tekście o różnicy między IPL a laserem.
Laser naczyniowy Nd:YAG 1064 nm
Laser Nd:YAG o długości fali 1064 nm sięga głębiej niż IPL. Stosuje się go przy większych naczynkach i rumieniu, który nie reaguje na IPL.
Co dzieje się ze skórą po zabiegu?
Zaraz po zabiegu skóra może być zaczerwieniona i lekko obrzęknięta. Naczynka mogą na kilka dni ściemnieć, potem bledną i znikają. Rumień ustępuje stopniowo, a pełny efekt widać po kilku tygodniach, gdy organizm wchłonie zamknięte naczynia.
Ile sesji IPL lub lasera potrzeba na rosaceę?
Liczba sesji zależy od nasilenia rosacei, liczby i wielkości naczynek, fototypu i reakcji skóry. Plan ustalamy na konsultacji.
- Seria podstawowa: 5 zabiegów
Zalecana seria to 5 zabiegów IPL co 3–6 tygodni. Pierwsze efekty widać już po pierwszym zabiegu.
- Przerwa i ocena efektu
Naczynia wchłaniają się stopniowo, więc po serii czekamy na pełny efekt i dopiero wtedy decydujemy o kolejnych sesjach.
- Zabiegi podtrzymujące
Rosacea wraca, więc z czasem mogą być potrzebne zabiegi, które zamkną nowe naczynka. Ich częstotliwość ustalamy na konsultacji.
- Rosacea z rhinophymą
Typ guzowaty i nasilone grudki oraz krosty wymagają więcej sesji i leczenia u dermatologa, które laser tylko uzupełnia.
Pielęgnacja skóry z rosaceą: co stosować, czego unikać
Skórę z rosaceą pielęgnuje się zupełnie inaczej niż skórę trądzikową. Taka skóra łatwo reaguje i ma osłabioną barierę ochronną, więc każde podrażnienie nasila stan zapalny i rumień.
Co stosować
- Łagodne mycie: płyn micelarny lub krem myjący bez SLS, alkoholu i substancji zapachowych, o pH zbliżonym do skóry (4,5–5,5). Myj twarz letnią wodą.
- Krem z ceramidami: odbudowuje barierę lipidową i ogranicza utratę wody przez naskórek.
- Filtr SPF 50: filtry mineralne (dwutlenek tytanu, tlenek cynku) zwykle nie drażnią skóry z rosaceą. Niektóre filtry chemiczne mogą nasilać rumień.
- Niacynamid (4–5%): łagodzi stan zapalny, wzmacnia barierę i zmniejsza zaczerwienienie.
- Kwas azelainowy: lek stosowany przy grudkach i krostach w rosacei, działa przeciwzapalnie. O jego stosowaniu decyduje lekarz.
Czego unikać
- Alkoholu w kosmetykach (ethanol, denatured alcohol, SD alcohol): drażni i wysusza skórę.
- Mentolu, kamfory i eukaliptusa: drażnią skórę i mogą nasilić rumień.
- Kwasów salicylowego, glikolowego i mlekowego w wyższych stężeniach: drażnią reaktywną skórę.
- Peelingów ziarnistych: tarcie rozszerza naczynia i nasila stan zapalny.
- Retinolu bez recepty na początku leczenia: może nasilać przekrwienie.
- Kosmetyków z substancjami zapachowymi (parfum, fragrance).
Sauna, jacuzzi, gorące kąpiele, solarium i mocne słońce silnie wywołują zaostrzenia. Przez 4–6 tygodni przed zabiegiem nie opalaj się, a przez 2 tygodnie po nim unikaj słońca. Przez kilka dni po zabiegu zrezygnuj z sauny.
Rosacea a trądzik pospolity: czym się różnią
Rosacea i trądzik pospolity dają grudki, krosty i zaczerwienienie, ale powstają inaczej i inaczej się je leczy. Więcej o trądziku piszemy w tekście o skórze tłustej i trądzikowej.
Przy trądziku zaskórniki otwarte i zamknięte są typowym objawem. Przy rosacei ich nie ma.
Przy trądziku zaczerwienienie otacza wypryski i mija po ich wygojeniu. Przy rosacei rumień jest trwały i rozlany.
Trądzik: peelingi salicylowe i retinoidy. Rosacea: leki od dermatologa, IPL na naczynka i rumień oraz łagodna pielęgnacja. Peelingi salicylowe mogą nasilić objawy rosacei.
Przeciwwskazania do laseroterapii rosacei
IPL jest bezpieczny, jeśli nie ma przeciwwskazań. Sprawdzamy je na konsultacji przed pierwszą sesją.
- Opalanie w ciągu 4–6 tygodni przed zabiegiem: grozi przebarwieniami i oparzeniem, więc zabieg odkładamy.
- Ciąża i karmienie piersią: zabiegów laserowych i IPL się wtedy nie zaleca, bo brakuje danych o bezpieczeństwie.
- Leki uwrażliwiające na światło, np. antybiotyki z grupy tetracyklin, niektóre leki przeciwzapalne, moczopędne i amiodaron: zwiększają ryzyko oparzenia i przebarwień.
- Aktywne infekcje skóry w miejscu zabiegu, np. opryszczka albo zakażenie bakteryjne: zabieg odkładamy do wyleczenia.
- Ciemna karnacja (fototyp V–VI): po IPL grozi rozjaśnieniem lub przebarwieniem skóry. Wtedy zwykle stosuje się laser Nd:YAG 1064 nm, bezpieczniejszy dla ciemniejszej skóry.
- Izotretynoina (Roaccutane): jeśli ją przyjmujesz albo kuracja skończyła się niedawno, powiedz o tym na konsultacji. Termin zabiegu ustala lekarz.
- Hemofilia lub skłonność do krwawień, leki przeciwzapalne lub na krzepliwość krwi: zwiększają ryzyko siniaków.
- Choroby nowotworowe (do 5 lat wstecz), choroby autoimmunologiczne, bielactwo, rybia łuska, liszaj i padaczka. Pełną listę omawiamy na bezpłatnej konsultacji.
Przed każdą sesją powiedz kosmetolożce o wszystkich lekach i suplementach, także bez recepty.
Najczęściej zadawane pytania
Nie da się jej wyleczyć raz na zawsze, ale można ją kontrolować. IPL trwale zamyka leczone naczynka i zmniejsza rumień, jednak skłonność do rosacei zostaje. Bez zabiegów podtrzymujących i unikania wyzwalaczy objawy wracają.
